Zagađenje vazduha i zdravlje pluća
Zagađenje vazduha ima snažan negativan uticaj na pluća i može izazvati ili pogoršati brojne respiratorne bolesti. Dugotrajna izloženost kancerogenim sastojcima, kao što je benzopiren i druge hemikalije iz zagađenog vazduha, povećava rizik od nastanka plućnog raka.
Zvanični podaci pokazuju da je prošle godine u Srpskoj od bolesti respiratornog sistema preminulo 667 osoba, što čini 4,7% od ukupno 14.136 preminulih. Zbog pojačanog zagađenja vazduha proteklih sedmica u Srpskoj i Bosni i Hercegovini, ljekari stalno upozoravaju građane. U Banjaluci je i danas najviši indeks zagađenja u BiH.
– Zagađen vazduh može pogoršati postojeće respiratorne bolesti poput astme i hroničnog bronhitisa, jer izaziva upalu disajnih puteva, otežava disanje i može uzrokovati češće napade, bez obzira na pravilnu upotrebu farmakološke terapije. Osobe koje su dugotrajno izložene zagađenju imaju veći rizik od razvoja hronične opstruktivne plućne bolesti (HOPB), pogotovo ukoliko se radi o pušačima sa dugotrajnim stažom.
Zagađivači smanjuju sposobnost pluća da se oporave od iritacija i infekcija, pa su pluća podložnija respiratornim infekcijama i upalama. Djeca i starije osobe su posebno ranjive jer im je imunološki sistem nedovoljno razvijen ili oslabljen.
– Djeca i starije osobe su posebno ugroženi, jer njihov imunološki sistem nije dovoljno razvijen ili je oslabljen. Kod djece, to može uticati na rast pluća i razvoj disajnih puteva, dok starije osobe često imaju već postojeće plućne ili kardiovaskularne bolesti koje zagađenje može pogoršati.
Preporuke i mjere zaštite
Institut za javno zdravstvo upozorava da indeksi kvaliteta vazduha 4 i 5 znače zagađen i jako zagađen vazduh, što može izazvati zdravstvene tegobe u cijeloj populaciji, a kod osjetljivih grupa i ozbiljnije probleme.
Preporučuje se smanjiti izloženost zagađenju: izbjegavati naporne aktivnosti na otvorenom, skratiti boravak vani, izbjegavati izlazak u ranim jutarnjim i večernjim časovima, ne provjetravati prostorije u tim periodima, ograničiti izloženost dimu od pušenja i hemikalijama te po mogućnosti manje koristiti čvrsta goriva za grijanje.
– Izloženost vazduhu ovih kategorija može dovesti do pojave zdravstvenih tegoba kod cjelokupne populacije, dok se kod osjetljivih grupa stanovništva mogu javiti ozbiljnije zdravstvene tegobe nego kod zdrave populacije.
Potrebno je nastaviti i pojačati akcije za smanjenje emisija zagađivača na nivou donosilaca odluka i promovisati individualne mjere za smanjenje dnevne izloženosti zagađenju.
– Potrebno je nastaviti i intenzivirati akciju za smanjenje emisija zagađivača vazduha na nivou donosilaca odluka i promovisati lične aktivnosti za smanjenje ili ograničavanje dnevne izloženosti.
