Melanin, boja očiju i rizik
Melanin, pigment koji određuje boju očiju, kože i kose, apsorbuje UV zračenje i štiti DNK ćelija od oštećenja. Boja očiju i količina melanina utiču na rizik od melanoma i raka kože. Osobe sa svetlijim očima imaju manje melanina u irisu i često u koži, pa su podložnije oštećenjima od UV zračenja.
- Osobe sa svetlijim očima - plave, zelene, sive, imaju manje melanina u irisu, i često u koži, što ih čini podložnijim oštećenima od UV zračenja. Studije pokazuju da osobe sa plavim očima imaju 1,5 do 2 puta veći rizik od melanoma u poređenju s osobama sa smeđim očma - kaže primarijus dr Aleksandra Vojvodić.
Genetika i pigmentacija
Varijante gena kao što je MC1R (melanokortinski receptor 1) povezuju se sa svijetlijom kožom, crvenom ili plavom kosom i svijetlijim očima, što povećava osjetljivost na UV- oštećenja i rizik od melanoma. Geni poput OCA2 takođe utiču na boju očiju i kože i na rizik od raka kože.
Melanom oka i drugi faktori
- Osobe sa svetlijim očima imaju veći rizik od ovo retkog oblika raka. Osobe s plavim i zelenim očima imaju veću verovatnoću za uvealni melanom u poređenju sa onima koji imaju tamne oči, verovatno zbog nižen nivoa melanina u irisu, koji ne pruža dovoljnu zaštitu od UV zračenja - navodi prim. dr Aleksandra Vojvodić.
Boja očiju nije jedini faktor: tip kože po Fitzpatrickovoj skali, izlaganje suncu, porodična istorija i životni stil imaju veliki uticaj.
Prevencija
Zaštita od UV zračenja (kreme SPF 50+, zaštitna odeća, izbjegavanje sunca između 10 i 16), redovni dermatološki pregledi i naočare sa UV zaštitom smanjuju rizik od raka kože i melanoma oka. Posebnu pažnju treba obratiti na osobe sa svijetlim očima, jer boja očiju i melanin značajno utiču na rizik.
