Šta je doniranje sperme i zašto je skrining važan
Doniranje sperme podrazumijeva davanje ejakulata kako bi se pomoglo parovima ili pojedincima da dobiju potomstvo. Doniranje sperme zahtijeva rigorozan medicinski i genetski skrining jer samo tako banke sperme i programi donacije mogu smanjiti rizik prenosa infekcija i genetskih poremećaja. Skrining, testiranje i karantin sperme su ključni elementi procesa doniranja sperme.
Zarazne bolesti i testiranje
Doniranje sperme podrazumijeva testiranje na viruse kao što su HIV, hepatitis B i C, CMV, HTLV, HSV i HPV, uz PCR/NAT i serologiju. Kod patogena kao što su Zika ili virus Zapadnog Nila uzima se u obzir istorija putovanja. PCR/NAT testiranje omogućava ranije otkrivanje u periodu prozora i značajno poboljšava sigurnost doniranja sperme.
Bakterije, paraziti i urogenitalne infekcije
Testira se i na bakterijske i parazitske uzročnike poput hlamidije, gonoreje, sifilisa, trihomonijaze, ureaplazme i mikoplazme. Pozitivni nalazi se liječe, a ponovni test odlučuje o puštanju sperme. Analize kulturom i NAAT/ PCR su standard pri doniranju sperme.
Genetski skrining kod doniranja sperme
Standardni genetski paneli uključuju provjeru nosilačkog statusa za cističnu fibrozu (CFTR), spinalnu muskulnu atrofiju (SMN1), hemoglobinopatije, Fragilni X i mikrodelcije Y hromozoma. Banke sperme primjenjuju panele specifične za populaciju kako bi minimizirale genetske rizike pri doniranju sperme.
Kako se rizik dodatno smanjuje
Smanjenje rizika pri doniranju sperme postiže se detaljnom anamnezom, višestrukim testiranjima, zamrzavanjem i odloženim puštanjem sperme (obično 90–180 dana) tek nakon negativnih kontrolnih testova. Doniranje sperme uz pravilni skrining značajno smanjuje rezidualni rizik.
