Novi slučajevi mpox u Evropi
ECDC je prijavio lokalno stečene slučajeve mpox virusa u nekoliko evropskih zemalja. Majmunske boginje (mpox) potvrđene su u Španiji, Holandiji, Italiji i Portugalu u oktobru 2025. Ovi slučajevi nisu povezani sa putovanjima u endemska područja, što ukazuje na mogući prenos među muškarcima u Evropi.
- Ovaj razvoj događaja razlikuje se od prethodno prijavljenih slučajeva povezanih sa putovanjima između avgusta 2024. i oktobra 2025. godine, uglavnom među putnicima koji su se vraćali iz mpoks endemskih područja van EU. Ovi novi slučajevi su prijavljeni među muškarcima, bez skorašnje istorije putovanja u endemska područja majmunskih boginja. Ovo ukazuje na to da bi prenos mogao biti u toku u među muškarcima u evropskim zemljama - navodi ECDC u saopštenju.
Kako se prenose majmunske boginje
Majmunske boginje su zoonoza koju u ljudskoj populaciji prenose životinje i ljudi. Virus mpox iz porodice Poxviridae prenosi se direktno i indirektno, a rezervoar se vjerovatno nalazi u afričkim glodarima. Period inkubacije traje obično 6–13 dana, a osoba je zarazna od dana prije pojave osipa dok se sve lezije ne pokriju krastama.
- Direktni prenos majmunskih boginja ugrizom ili ogrebotinom kontaktom sa telesnim tečnostima ili materijalom lezije putem kapljica respiratornog trakta seksualnim putem
- Indirektni prenos majmunskih boginja konzumiranje nedovoljno termički obrađenog mesa preko kontaminiranih predmeta ili kontaminirane odeće ili posteljine
- Prenos sa čoveka na čoveka prenosi putem kapljica iz respiratornog trakta obično zahteva produženi kontakt licem u lice sa obolelom osobom. Prenos majmunskih boginja je moguć i preko placente sa majke na fetus ili prilikom bliskog kontakta tokom i nakon porođaja - objašnjava prim. dr Slavica Maris.
Simptomi, dijagnoza i prevencija
Simptomi počinju groznicom, jezom, glavoboljom, bolovima u mišićima i iscrpljenošću, često praćeni oticanjem limfnih čvorova. Nakon 1–3 dana javlja se osip koji u 95% slučajeva počinje na licu i širi se na ekstremitete, dlanove i tabane. Dijagnoza se potvrđuje PCR testom sa uzoraka lezija. Prevencija podrazumijeva izbjegavanje kontakta sa divljim životinjama, pravilnu termičku obradu mesa, higijenu ruku, izolaciju oboljelih i praćenje kontakata. Majmunske boginje obično prolaze uz simptomatsku terapiju i potpuni oporavak, ali rizik je povećan kod osoba sa nelečenim HIV-om.
