Šta je moždana smrt?

Moždana smrt predstavlja stanje trajnog, nepovratnog oštećenja većeg dela mozga, uključujući dublje strukture koje kontrolišu vitalne funkcije organizma. Kako objašnjava anesteziolog potpukovnik docent dr Goran Rondović iz Klinike za anesteziju i intenzivnu terapiju Vojnomedicinske akademije, ovaj oblik smrti može nastati usled teških povreda mozga, cerebrovaskularnih incidenta poznatih kao šlog, ili tumorskih procesa u uznapredovalim fazama.

Kako se dijagnostikuje moždana smrt?

Postoji zakonski regulisana procedura za dijagnostikovanje moždane smrti. Nakon sumnje na moguću moždanu smrt, u prvom redu se isključuju uzroci kome uzrokovani anesteticima ili lekovima. Zatim se meri telesna temperatura, krvni pritisak i stanje elektrolita. Kada se to potvrdi, započinju detaljni pregledi.

Ko vrši dijagnostiku?

U dijagnostičkom procesu učestvuju dva neurologa i anesteziolog kao deo tima od tri lekara. Ova komisija se sastaje kako bi utvrdila postojanje moždane aktivnosti, refleksa i spontanog disanja, uz dodatne preglede protoka krvi kroz mozak. Ovi pregledi se sprovode u razmaku od šest sati.

Kada se može reći da moždana smrt nije prisutna?

Sve procedure se beleže u zapisnik, a ukoliko se tokom njih otkrije bilo kakav refleks ili zakonito disanje, procedura se odmah prekida. Timovi su obučeni da rade po strogim zakonskim smernicama, čime se smanjuje mogućnost greške.

Šta znači da je osoba zakonski mrtva?

Kada komisija potvrdi da je osoba moždano mrtva, ona se smatra zakonski mrtvom, bez obzira na rad srca uz pomoć medicinske opreme. Moderna medicina može održati cirkulaciju još kurče vreme nakon utvrđene smrti, ali to ne menja status zakonske smrti.

Razlika između moždane smrti i drugih oblika smrti

Moždana smrt se razlikuje od drugih oblika smrti po mogućnosti održavanja organa nakon smrti mozga. U bolnicama, organi se mogu čuvati još određeno vreme kako bi se moglo donirati.

Uzroci moždane smrti i prevencija

Glavni uzroci moždane smrti uključuju cerebrovaskularne događaje i traume. Ipak, savremeni pristupi i bezbednosne mere smanjuju ove pojmove. Ojačanje saobraćajnih pravila i preventive za kardiovaskularne bolesti bitno su smanjili učestalost moždane smrti.

Doniranje organa i moguće procedure

U Srbiji, donacija organa moguća je samo nakon utvrđene moždane smrti. Ako porodica odobri, organi jednog pacijenta mogu spasiti i produžiti život do osam drugih osoba. Važno je da organi budu dovoljno vitalni da bi preživeli transplantaciju.

Rokovi za uzimanje organa

Nakon potvrđivanja moždane smrti, informacija se dostavlja članu porodice, uz provere i potencijalne transplantacije. U procesu, saradnici objašnjavaju porodicama situaciju kako bi se omogućila donacija, uprkos emotivnom stresu kao rezultat gubitka.

Činjenica je da u legitimnim zdravstvenim ustanovama poput onih u Srbiji nema mesta nezakonitim radnjama kao što su trgovina organima. Nakon dobijanja odobrenja porodice, pozivaju se potencijalni primaoci organa i vrši se ispitivanje kompatibilnosti. U postupku transplantacije ne sme se prepustiti slučaju, a sama transplantacija može nositi određene rizike za primaoce.