Šta je Turetov sindrom?
Turetov sindrom je neurološki poremećaj koji izaziva nevoljne pokrete i zvukove poznate kao tikovi. Tikovi mogu biti motorni ili vokalni; motorni tikovi obuhvataju pokrete kao što su treptanje ili sleganje ramena, dok vokalni tikovi uključuju šmrkanje ili pročišćavanje grla. Turet se obično pojavljuje u ranom djetinjstvu, a tikovi su najizraženiji oko puberteta.
Simptomi i tijek
Tikovi se dijele na jednostavne i složene. Jednostavni tikovi su kratki i ograničeni na nekoliko mišićnih grupa, a složeni uključuju niz pokreta ili ponavljanje riječi i fraza. Tikovi često počinju između pete i sedme godine i mogu se ublažiti u kasnoj adolescenciji ili odraslom dobu.
Uzroci i faktori rizika
Tačan uzrok Turetovog sindroma nije potpuno razjašnjen, ali genetika i promjene u metabolizmu neurotransmitera poput dopamina igraju ulogu. Muškarci su izloženi većem riziku, a faktori poput porodične istorije, problema tokom trudnoće ili niske porođajne težine mogu povećati vjerovatnoću pojave.
Pridruženi poremećaji i liječenje
Turet se često javlja uz ADHD, anksioznost, OKP, poremećaje iz autističnog spektra, depresiju i poteškoće u učenju. Dijagnoza se zasniva na početku prije 18. godine i prisustvu motornih i vokalnih tikova više od godinu dana. Blagi tikovi često ne zahtijevaju terapiju, dok izraženi tikovi mogu tražiti lijekove ili bihejvioralnu terapiju. Kompleksna bihejvioralna intervencija pomaže prepoznati premonitorni nagon, primijeniti konkurentnu reakciju i smanjiti stres koji pojačava tikove.
Kada potražiti pomoć
Obratite se ljekaru ako tikovi dovode do povreda, nasilnog ponašanja ili suicidalnih misli. Rana procjena i pravovremena podrška ključni su za upravljanje Turetovim sindromom i smanjenje uticaja tikova.
